Algemene informatie over Turkije
Turkije is een van de belangrijkste toeristische bestemmingen wereldwijd en maakt sinds enkele jaren deel uit van de top 3 bestemmingen van Nederlandse vakantiegangers. Door het mediterrane klimaat zijn vooral de badplaatsen langs de kust populair zoals o.a. Bodrum, Alanya, Marmaris, Kusadasi en Antalya, de Turkse west- en zuidkust staat ook wel bekend als de Turkse Rivièra. Anatolië heeft een voorgeschiedenis die vele duizenden jaren teruggaat.
Het Turkije van vóór de komst der Turken wordt doorgaans Klein-Azië of Anatolië genoem als Hettieten, Phrygiërs, Lydiërs, Urarteërs, Armeniërs en Grieken een grote rol hebben gespeeld.
Taal: in Turkije is Turks (90,5%) de enige officiële taal. In de tiende eeuw kwam het Turks mee met de naar het westen trekkende nomaden in Klein-Azië. Sinds 1928 wordt het Turks volgens het Latijns alfabet geschreven. Het huidige Turks heeft veel leenwoorden overgenomen uit het Frans en het Arabisch.
Religie
Turkije is te karakteriseren als een islamitisch land. Dit uit zich in het feit dat het grootste deel van de bevolking de soennitische vorm van islam aanhangt. De islam is een belangrijk onderdeel van het dagelijks leven. Gastvrijheid staat hoog in het vaandel. Zo kent Turkije de meeste moskeeën ter wereld en nationale feestdagen zijn gebaseerd op belangrijke islamitische dagen (Offerfeest, Suikerfeest).
Geografie
- Oppervlakte: 783.562 km 2
- Grenzen: 2627 km,
waarvan met Armenië 268 km,
Azerbeidzjan 9 km,
Bulgarije 240 km,
Georgië 252 km,
Griekenland 206 km,
Iran 499 km,
Irak 331 km,
Syrië 822 km
- Kustlijn: 7200 km
- Hoogste punt: Ararat, 5165 m
Steden in Turkije
- Ankara (4,1 miljoen inwoners)
- Istanboel (Istanbul) 12,5 miljoen
- Izmir 3,1 miljoen
- Bursa 2,1 miljoen
- Adana 1,6 miljoen
Geologie
Turkije ligt in een gebied met een complexe tektonische structuur. Het grootste deel van Turkije ligt op de Anatolische Plaat. Deze kleine tektonische plaat zit in het oosten als het ware ingeklemd tussen de naar elkaar toe bewegende Euraziatische en Arabische platen. In het noorden, langs de zuidoevers van de Zwarte Zee, wordt de Anatolische plaat begrensd door de Euraziatische Plaat
Turkije ligt niet alleen cultureel, maar ook qua klimaat op een kruispunt. Het Oosten van het land en centraal-Anatolië bezitten een uitgesproken landklimaat met zeer hete zomers en ijskoude winters waarin zeer veel sneeuw kan vallen. De gebieden langs de Middellandse Zee hebben een mediterraan klimaat terwijl de noordkust een warm zeeklimaat heeft. Het Zuidoosten, uitgezonderd het berggebied in het extreme Zuidoosten, is overwegend droog en plaatselijk zelfs woestijnachtig; Turkije heeft gedeelten met zeer weinig neerslag, waar dan ook zoutmeren zijn gevormd. Vanaf Izmir gaande van West naar Oost neemt de hoeveelheid neerslag langzaam af, maar langs de noord- en zuidkust valt relatief veel regen, met name in het noordelijk kustgebergte. De klimaatomstandigheden hoog in de Turkse bergen zijn goed te vergelijken met die in de Alpen, hoewel hitte en kou wel extremer kunnen zijn.
Kenmerkend voor Turkije zijn uitgestrekte vlakten die aan alle zijden afgebakend worden door de gebergten. Door deze vlakten slingeren rivieren die voor een groot deel nog helemaal natuurlijk zijn, dus met vlechtpatronen, stroomruggen, rivierduinen, veel moerassen. Die moerassen kunnen zich over grotere oppervlakten uitstrekken evenals de stoffige zandwoestijnen in het centrale en zuidoostelijke deel. Centraal Turkije ontvangt weinig regen maar heeft anderzijds een sterke verdamping waardoor er middenin de driehoek Konya - Ankara - Kayseri een groot zoutmeer, het Tuz Gölü is ontstaan. In het westen lijkt het landschap op dat van Griekenland: deels met bos begroeid heuvelland, plaatselijk tot berglandschap, met veel kleinere en een enkele grotere rivier, de Menderes, ofwel Meander.
De flora van Turkije is buitengewoon rijk - volgens een recente lijst komen er 9222 verschillende soorten hogere planten voor. Dat kan alleen worden verklaard in samenhang met het hier boven beschreven scala aan geïsoleerd liggende gebergten die als eilanden boven de tussenliggende (hoog)vlakten uitsteken. Die hoogvlakten zijn ook maar gedeeltelijk in cultuur gebracht, hoewel de afname van de oppervlakte aan 'woeste grond' snel verloopt. Zeer soortenrijk zijn ook de orchideeën en de bolgewassen waaronder meerdere soorten tulpen. Nederland mag zichzelf dan als tulpenland beschouwen, alle tulpen die in Nederland worden gekweekt vinden hun oorsprong in Turkije en de aangrenzende landen. Bolgewassen zijn namelijk bij uitstek verbonden met drogere streken en daartoe kun je Nederland moeilijk rekenen.
De fauna van Turkije is nog niet uitputtend onderzocht hoewel de laatste 50 jaar belangrijke vorderingen zijn gemaakt. Grote zoogdieren en vogels die elders zeer zeldzaam zijn vindt men nog wel in Turkije, hoewel ook zij steeds meer onder druk staan: Europese wolf, bruine beer, vale gier, lammergier, steenarend, lannervalk en oehoe zijn enkele voorbeelden. Langs rivieren in het noordoosten vindt men de reuzenstern, terwijl in de meer mediterrane gebieden scharrelaar, hop, bijeneter en meerdere soorten ijsvogels voorkomen. Turkije is rijk aan vlinders en er komen talloze insecten voor: expedities van Nederlandse entomologen naar Turkije leverden in de afgelopen decennia tientallen nog niet beschreven soorten op.
Gastronomie
Eten is in Turkije nog echt iets sociaals en het maakt dus een belangrijk deel uit van de Turkse cultuur. De Turkse keuken is dan ook een internationaal gewaardeerde keuken met een lange traditie. De keuken is zeer gevarieerd door de verschillende etnische groepen waaruit het Ottomaanse rijk bestond, en de culturele tradities die de Ottomanen met zich hadden meegenomen uit Centraal-Azië en door de blootstelling aan verscheidene kookculturen die zij in hun tocht naar het westen hadden ontmoet. Traditionele nomadenvoedsel zoals Yoghurt maakt nogsteeds een belangrijk deel uit van de Turkse keuken. Elke regio heeft in Turkije zijn eigen, vaak etnische, keuken. De Turkse keuken die wij in het westen kennen maakt gebruik van een groot scala aan kruiden, noten, fruit en groenten. Meestal is een maaltijd een combinatie van diverse gerechten. Veel soepen, rijstschotels en bijna altijd brood maken voor Turken deel uit van de dagelijkse kost.
Feest- en gedenkdagen
Turkije kent een grote variëteit aan festivals en feestdagen, waarvan sommige nationaal zijn, andere lokaal en weer andere religieus. Sommige feestdagen vinden elk jaar op dezelfde dag plaats, andere zijn gerelateerd aan de maankalender en veranderen van datum. In 1935 werd de nationale rustdag de zondag in plaats van de traditionele islamitische vrijdag.
Nationale feest- en gedenkdagen in Turkije
- 23 april: Dag van het Kind (Çocuk Bayrami) herinnert aan de eerste zitting van de Nationale Vergadering van de Turkse republiek op die dag in 1923. Op deze dag nemen kinderen symbolisch plaats op de burgemeesterszetel om de politici te herinneren aan de toekomst van de volgende generaties.
- 19 mei: Jeugd en Sport Dag (Gençlik ve spor bayrami) herinnert aan de landing van Atatürk in Samsun in 1919. Sinds 1938 wordt deze dag op basis van een wet gevierd en worden grote sportmanifestaties in de stadions gehouden.
- 30 augustus: Dag van de Overwinning (Zafer bayrami) herinnert aan de dag van de overwinning op de Grieken bij Dumlupinar in 1922.
- 29 oktober: Dag van de Republiek (Cumhuriyet Bayrami) is de nationale feestdag die de stichting van de Turkse republiek in 1923 herdenkt.
- 10 november: Herdenkingsdag Mustafa Kemal Atatürk. Op de sterfdag van Atatürk valt het leven om 9.05 uur voor een minuut volledig stil. Voetgangers blijven zwijgend op straat stilstaan en auto’s stoppen. Later op de dag lopen schoolkinderen in optocht rond met vlaggen.
Religieuze feest- en gedenkdagen in Turkije
- Offerfeest (Kurban Bayrami) wordt 70 dagen na het eind van de ramadan gevierd.
- Suikerfeest (Seker Bayrami) wordt gevierd aan het eind van de ramadan en duurt drie dagen. Het eten van zoetigheden staat centraal op de eerste dag.